De Dingenman II
Gehuld in een mantel van kartonnen dozen met gelabelde objecten, sprekend tussen de spleten die ook haar gezicht bedekten, nodigde Christine bezoekers uit om een voorwerp te ruilen voor iets uit Kruithofs nalatenschap. De mantel was meer dan een kostuumkeuze – het was een knipoog naar Kruithofs kelder, waar objecten op meterslange schabben tot aan het plafond reikten. Het verwees naar absurditeit en omkering, naar de vraag wat waardevol is en wat waardeloos.
"Als kind keek ik gefascineerd naar Jaap Kruithof op televisie," vertelt Christine. "Zijn manier van denken opende mijn ogen voor het idee dat de wereld niet enkel is wat ze is, maar ook wat ze kan zijn." Kruithof bekritiseerde het kapitalistische systeem en pleitte voor een meer menselijke, circulaire economie. Wat Christine vooral raakte was zijn mededogen voor alledaagse objecten – dingen die ooit door iemand gemaakt en gebruikt waren, en dus betekenis droegen.
Toen het MAS in 2018 kunstenaars vroeg om met Kruithofs 'niet-waardevolle' objecten te werken, voelde dat als een kans om met zijn filosofie in dialoog te gaan. "Voor mij draait het om opnieuw leren kijken: wat waardeloos lijkt, kan juist drager zijn van nieuwe betekenis."
De kracht van het ruilen
Tijdens de tentoonstelling van Annea Lyvv Dreisz in Second Room Antwerpen nodigde Christine bezoekers uit om een voorwerp mee te brengen en te ruilen. Elk geruild object kreeg een polsbandje met de woorden "From Jaap Kruithof via Christine Clinckx To You 2025" – een symbool voor de overdracht van waarde.
"Zo werd het zogenaamd waardeloze opnieuw betekenisvol," legt Christine uit. Door deze symbolische overdracht kreeg het object een nieuwe status – die van kunstwerk, van drager van betekenis in een wereld die waarde vaak enkel in economische termen meet.
Voor veel bezoekers, vooral jongeren en internationale gasten, begon de performance met de vraag: "Who is Jaap Kruithof?" Hun nieuwsgierigheid opende telkens het gesprek opnieuw. Christine vertelde over de denker die filosofische boeken schreef over een andere vorm van economie – een circulaire, waarin bezit plaatsmaakt voor gebruik en waarde ontstaat door verbinding in plaats van winst.
Daarna draaide ze de rollen om: "Why did you let go of this object? What did it mean to you?" Die omkering – van uitleg naar introspectie – bracht iets subtiels teweeg. In de antwoorden klonk soms verbazing, soms ontroering. Wat mensen dachten te hebben weggegooid, bleek nog sporen te dragen van herinnering, van emotie, van een tijd of plaats die onbewust was blijven hangen. "Elk object bleek zorgvuldig gekozen," merkt Christine op. Het ruilen werd zo niet enkel een handeling, maar een moment van zelfreflectie – een kleine oefening in bewustwording over wat waarde werkelijk is, en hoe die in stilte blijft bestaan, zelfs in de dingen die we achterlaten.
De Dingenman II toont aan hoe de collectie van Jaap Kruithof vandaag nog steeds aanzet tot reflectie over de waarde van dingen.
