Het MAS en vele andere (inter)nationale musea bewaren tal van prachtige voorbeelden van 17e eeuwse Antwerpse kabinetten. Dit waren niet zomaar kasten. Dankzij de samenwerking van verschillende ambachten werden ze uitvoerig voorzien van kostbare en exotische decoratieve materialen zoals schildpad, ivoor, verguld messing ... Deze bergmeubelen symboliseerden niet enkel de welvaart en status van de eigenaars, maar ook het innovatieve collaboratieve vakmanschap en de internationale handelsnetwerken van de stad Antwerpen.
Een van signatuurmaterialen voor de Antwerpse kabinetten was ebbenhout, een harde tropische houtsoort met een van nature diepzwarte kleur. Dit versterkte de contrastwerking tussen de andere decoratieve materialen waardoor het zich perfect leende voor de barokke clair-obscur esthetiek. Maar door het harde karakter was het hout moeilijk te bewerken en bovendien zeer duur omdat het uit de kolonies kwam. Sommige 17de-eeuwse ebbenhoutwerkers gebruikten dan ook alternatieve houtsoorten en pasten er kleur- en glanstechnieken op toe om het kostbare ebbenhout na te bootsen.
Onderzoek
Om historisch en kunsttechnologisch inzicht te krijgen in de toepassing van ebbenhout-imitatie werden in het kader van een masterthesis zeven Antwerpse kabinetten in Vlaamse en Brusselse musea onderzocht.
Het resultaat? Lees het volledige artikel ...
Ebbenhout-imitatie: kunst en ambacht ontmaskerd
De studie werd uitgevoerd aan de Universteit Antwerpen, opleiding Conservatie Restauratie, onder leiding van prof. Vincent Cattersel en Robbe Vanmassenhove. De studie maakt deel uit van het BELSPO FED-tWIN HOME-AGE project (Prf-2020-011_HOME-AGE), een onderzoekssamenwerking tussen het Koninklijk Museum voor Kunst & Geschiedenis (Brussel) en de Universteit Antwerpen.
Met een portable-XRF apparaat wordt een chemische analyse uitgevoerd om de materialen en technieken van het zwartgekleurde hout te identificeren. Foto © Tom Van Ghent