Wandelstok en penvuurpistool

Ook na haar oprichting als federale staat in 1848 bleef Zwitserland lange tijd kampen met economische malaise en armoede op het platteland. In die context meldden talloze Zwitsers zich aan als huurlingen in Europese koloniale legers. Een van hen was Hans Christoffel (kanton Graubünden, 1865 – Antwerpen, 1962), die in 1886 in dienst trad bij het Koninklijk Nederlands-Indisch Leger. Vanaf 1897 vervulde hij er een officiersfunctie en nam hij deel aan operaties in Kalimantan, Sulawesi, Noord-Sumatra en Flores. Hij werd al snel berucht om zijn autoritaire aanvoerstijl en zijn gewelddadige en meedogenloze optreden. Onder zijn bevel werd tegenstand van de lokale bevolking vaak bloedig neergeslagen. 

In 1909 huwde Christoffel met Adolphina Van Rijswijck (1881-1960), dochter van de voormalige Antwerpse burgemeester Jan Van Rijswijck (1853 -1906). Een jaar later ging hij met pensioen. Mede door Adolphina’s bemiddeling kwam de verzameling objecten die Christoffel uit Indonesië had meegenomen terecht in de museale collecties van de stad Antwerpen: eerst als bruikleen (1922) en uiteindelijk via aankoop (1958). Het gaat om een collectie van ongeveer 1.500 objecten, waaronder wapens, zilverwerk en textiel. Een aanzienlijk deel is geroofd. 

Het MAS werkt aan een artistiek en onderzoeksgericht hersteltraject rond deze verzameling, in samenwerking met Indonesische en internationale experten. Het doel is om de collectie en haar herkomstgeschiedenis transparant te delen met herkomstgemeenschappen en met hen hierover in dialoog te gaan. De bijdragen, variërend van video’s tot artikels, worden gepubliceerd op de website van het MAS. 

Bruiklenen

Voor de tentoonstelling in het Château de Prangins leende het MAS een wandelstok uit, die in Kalimantan werd vervaardigd door een Dayak-ambachtswerker (wiens naam we niet kennen) en die door Christoffel zelf werd gebruikt, en zijn dienstwapen van Europese makelij. 

• Colonialisme. Une Suisse impliquée loopt tot en met 11 oktober 2026.