MAS leent voor deze tentoonstelling twee scheepsmodellen uit. Hoewel de scheepstypes op het eerste gezicht bescheiden lijken, vertellen ze een belangrijk verhaal over de handelsstromen en industrieën langs de Dender en haar verbinding met de grotere Vlaamse waterwegen.
Scheepsmodel van een Denderpleit
De oudste van de twee schepen is de Denderpleit, een houten vrachtschip specifiek aangepast aan de afmetingen van de Dender en haar sluizen. Het tweede bruikleen is een Westerling. Beide scheepstypes zijn vandaag nauwelijks nog gekend. Samen illustreren ze hoe de scheepvaart op de Dender doorheen de tijd evolueerde. Eén van de modellen kreeg alvast een prominente plaats op de affiche van de tentoonstelling.
Eeuwenlang waren regionale scheepstypes zoals de Denderpleit aangepast aan het bochtige riviertracé en smalle sluizen. Al vanaf de middeleeuwen maakte de Dender goederenverkeer mogelijk tussen Henegouwen, Brabant en het Scheldegebied. Scheepsruimen waren gevuld met landbouwproducten, steenkool uit de Borinage en steen uit de porfiergroeven bij Lessines. Vanaf de 19de eeuw ontwikkelden zich langs de Dender nieuwe industrieën. Luciferfabrieken, textielbedrijven, brouwerijen en lederverwerkende bedrijven waren belangrijke werkgevers in de regio. Op gelijke tred met de opkomende industrie maakten steeds grotere en meer gestandaardiseerde schepen gebruik van de verbeterde waterwegverbindingen, terwijl ook het spoorvervoer zijn plaats kreeg in het Denderbekken.
De Dender kende bovendien een grote verscheidenheid aan vaartuigen doorheen de tijd. Brabantse otters en botters voeren vermoedelijk minstens tot Dendermonde en Aalst. Daarnaast waren er walenschepen, slepers, kleine werkboten, vissersvaartuigen en allerlei lokale boottypes die vandaag grotendeels uit het landschap verdwenen zijn. Samen ondersteunden zij de handel, industrie en landbouw die zich langs de rivier ontwikkelden.
De twee uitgeleende modellen zijn slechts een kleine greep uit de maritieme collectie van het MAS, maar ze maken tastbaar hoe sterk de geschiedenis van de Dender verbonden is met scheepvaart en handel.
Vanaf 9 oktober 2026 zijn ze te zien in Museum ’t Gasthuys, waar ze mee getuigen van duizend jaar leven langs de rivier. De expo '1 000 jaar leven met de Dender' loopt tot 18 april 2027.
