“Begin 2024 startte ik mijn zoektocht. Dankzij de sportantennes in de stad en Jamal Toualla van Sporting A, die de officiële erkening van risicovechtsportclubs in Antwerpen regelt, kreeg ik een eerste overzicht.”
“We wilden een zo representatief mogelijk beeld krijgen van Martial Arts in Antwerpen. Voor de selectie hanteerden we drie criteria: geografische spreiding, bereik en impact van de club, en hun geschiedenis.”
“We keken niet alleen naar hoe clubs hun erfgoed vandaag beleven. We wilden ook de geschiedenis van de gevechtssport in Antwerpen in kaart brengen. Zo kom je vanzelf uit bij clubs met een langere traditie. Via hen geraakte ik aan foto’s, affiches en krantenknipsels: tastbaar erfgoed dat we in de expo konden tonen.”
“Ondanks de populariteit van vechtsporten in Antwerpen, zowel in verleden als heden, werd alles wat met Martial Arts te maken heeft tot nu toe nauwelijks als erfgoed gezien. Archieven ontbreken en herinneringen zijn versnipperd. Vechtsporten werden lange tijd stiefmoederlijk bekeken. Voor historisch materiaal moet je dus naar particulieren: zij voelden wél de nood om dit te bewaren.”
“Met veel sporters en ex-sporters bladerde ik door hun fotoalbums en erfgoed. Ze vertelden me waar de foto’s of knipsels vandaan kwamen, welke personen of bokszaal ik erop zag. Doorheen die gesprekken breng je een netwerk in beeld van mensen die al die krantenknipsels, affiches en foto’s bijhouden, om zo de oorsprong te achterhalen.”
"Ondanks de populariteit werd alles wat met Martial Arts te maken heeft tot nu toe nauwelijks als erfgoed gezien. Archieven ontbreken en herinneringen zijn versnipperd."
Op zoek naar de oorsprong
“De meeste gevechtssporten hebben een enorm lange traditie waarbij kennis wordt overgedragen van generatie op generatie. Clubs zijn ook trots op hun genealogie, waar ze zich duidelijk in inschrijven. Martial Arts-communities vormen dan ook de ultieme erfgoedgemeenschappen.”
“Wat mij vooral bezighield was de vraag: wie waren de de pioniers? Hoe kwam het dat al die sporten hier in Antwerpen kwamen aangewaaid, groot zijn geworden, en daarna weer uitdoofden?”
“De opkomst had verschillende redenen. Boksen en worstelen zijn nauw verbonden met de havenstad. Sterke havenarbeiders hielden dankzij de sport hun conditie op peil. Anders sporten zoals karate, taekwondo en judo ontstonden vanuit sportdiplomatie. Landen als China en Japan voerden die sporten wereldwijd in, als een soort marketing om hun eigen cultuur te manifesteren.”
“Vaak groeide de impact van de sport. Zo was er een cinema die elke week kung fu-films speelde, voornamelijk voor de Chinese gemeenschap. Antwerpse jongeren raakten door deze films geïntrigeerd door Chinese vechtkunst, en wilden zich daarin bekwamen. Zij zochten en vonden een kung fu-meester in Nederland. Hij gaf niet alleen les, maar droeg zijn leerlingen ook op om op Chinees Nieuwjaar de Leeuwendans op te voeren. Wat begon met sportfilms groeide uit tot iets met een belangrijke maatschappelijke rol.”
"Martial Arts-communities vormen de ultieme erfgoedgemeenschappen."
Veranderende maatschappij
“Een bijzondere ontmoeting was met Jan Goyvaerts, trainer van The Bushido’s in Borgerhout: pionier van kickboks en thaiboks in Antwerpen, Vlaanderen en België. In de club bevindt zich een ‘Wall of Fame’ waarop foto’s prijken van grote Antwerpse kampioenen zoals Daniëlla Somers, Najat Hasnouni, Nordin Ben Moh, Murat Direckci… De club heeft de hele maatschappij zien veranderen. Maar ook de sport zelf is enorm geëvolueerd. Vroeger was kickboks heel hard, ruw, masculien en agressief. Vaak kwamen er vechters op af, straatarm en in de marge. Niks voor doetjes. Maar bij de club was iedereen welkom. Jan was er als een soort vader voor iedereen. En dat is hij nog altijd.”
“Ook op veel andere plekken waar ik kwam, zag ik hoe de beeldvorming is veranderd. Sportclubs zijn echt motors van integratie. Iedereen doet mee: mensen van verschillende komaf, verschillende leeftijden en genders door elkaar, ook veel meisjes en vrouwen. Ze komen allemaal samen om samen beter te worden.”
“Het verhaal van Martial Arts is dan ook veel breder dan de sport. Wat je eigenlijk vertelt met al die verhalen, is dat onze samenleving verandert. We hebben dus eigenlijk een expo gemaakt over de stad, door de bril van Martial Arts.”
"Wat je eigenlijk vertelt met al die verhalen, is dat onze samenleving verandert. We hebben dus een expo gemaakt over de stad, door de bril van Martial Arts."
